مشاور معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا، بیش از 67 درصد از خشكي درياچه اروميه را ناشي از تغيير اقليم عنوان كرد.
مهندس "عليرضا دايمي" امروز (یکشنبه) در گفت و گو با پايگاه خبري وزارت نيرو، علل خشكي درياچه اروميه را 4/67 درصد ناشي از تغيير اقليم (كاهش بارش ها)، 27 درصد ناشي از توسعه کشاورزی و 6/5 درصد ناشي از اثر مستقيم سدها بر منابع آبي اعلام كرد.
وي تصريح كرد: درياچه اروميه در سال 73 دوره اي را طي كرده است كه به پر آب ترين دوره ثبت اطلاعات مشهور است و در اين تاريخ تراز درياچه اروميه به يك هزار و 277 رسيده است كه در آن زمان نزديك به دو متر تراز آب درياچه بالا آمده بود و مشكلات اساسي براي كشاورزان و تاسيسات اطراف درياچه ايجاد کرده بود.
وي افزود: از سال 74 روند كاهشي تراز درياچه آغاز شده است و در بدترين شرايط از سال 79 تا 81 يعني طي سه سال خشكسالي ممتدي رخ داده است كه طولاني ترين و بدترين خشكسالي ثبت شده در تاریخ خشکسالی های کشور است.
به گفته وي، در اين دوره نزديك به سه متر ارتفاع تراز درياچه کاهش یافت و درياچه بيشترين آسيب را در اين سه سال ديد و پس از آن كاهش تراز درياچه به صورت ادامه دار سالانه به صورت متوسط 30 تا 35 سانتي متر ادامه پيدا كرد بنابراين با يك شوك در طي سه سال، سه متر از سطح درياچه كاسته شده است و بعد از آن با يك روند تدريجي اين امر تكرار شده است.
دايمي اظهار داشت: ارزيابي از ميزان بارش هاي بلندمدت 50 ساله نشان مي دهد كه متوسط بارش ها در حوضه درياچه اروميه حدود 380 ميليمتر است اما در 10 سال اخير متوسط بارش ها در اين حوضه به 305 ميليمتر كاهش پيدا كرده است.
وي ادامه داد: به عبارت ديگر، ميزان بارش هاي حوضه درياچه اروميه 25 درصد كاهش يافته است كه اين امر نشان دهنده آن است كه ميزان آب هاي حوضه درياچه اروميه (رواناب) حدود چهار ميليارد مترمكعب در سال كاهش پيدا كرده است.
وي افزود: روند كاهش بارش ها و رواناب ها نقش بسيار مهمي در بروز مشكلات درياچه اروميه داشته است.
مشاور معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا گفت: بر اساس گزارشي كه مركز پژوهش هاي مجلس به تازگی منتشر كرده است، طرح هاي توسعه اي از ديگر عواملي است كه در خشكي حوضه درياچه اروميه موثر بوده است.
اين مقام مسئول تاكيد كرد: از سال 79 تا 88 طي 9 سال ميزان سطوح زير كشت در حوضه دریاچه ارومیه 23 درصد و توليد محصولات كشاورزي حدود 47 درصد افزايش يافته است و اين بدان معناست كه ظرف 9 سال توسعه گسترده اي در بخش كشاورزي در آن منطقه به وجود آمده است.
وي افزود: در همين دوره سه سد بزرگ در منطقه حوضه درياچه اروميه نيز آبگيري شده است.
دايمي کاهش چهار ميليارد مترمکعبی رواناب ها در 10 سال اخير و توسعه فعالیت های كشاورزي (به ازاي هر كيلو محصول كشاورزي دو هزار ليتر آب مصرف مي شود) را از عومل موثر در خشكسالي درياچه اروميه عنوان كرد.
به گفته وي، برخلاف انتظارها در اوج خشكسالي ها به ويژه در 10 تا 15 سال اخير، توليد محصولات كشاورزي و ميزان مصارف آبي به شدت افزايش يافته است درصورتي كه وقتي خشكسالي مي شود بايد براي كشاورزي آب كمتری مصرف شود.
وي ادامه داد: اگر با همين روش ادامه دهيم اين روند خشكي ادامه پيدا خواهد كرد و اين خطر جدي تر خواهد شد و حتي ممكن است آسيب هاي جدي به استان ها و مردمي كه در حوضه زندگي مي كنند، وارد شود.
دایمی خاطر نشان كرد: در سال 73 كه تراز درياچه بالا آمده بود، حدود 13 ميليارد مترمكعب آب وارد درياچه شد در صورتي كه ميزان استاندارد آن بايد پنج ميليارد متر مكعب باشد.
به گفته وي، در سال 73 ورودی آب به دریاچه ارومیه نزديك به سه برابر متوسط آبي بود كه به طور معمول به درياچه وارد مي شود، و اگر در پنج سال آينده دوباره چنين سال تر و بارش هاي خوبي به وجود آيد، درياچه حتما نجات خواهد يافت.
وي افزود: اما اگر در پنج سال آينده روند خشكسالي به همين شكل ادامه پيدا كند و مصارف نیز با روند کنونی افزايش يابد، به طور يقين درياچه دچار آسيب های بیشتری مي شود.
وی بهترين راهكار را مديريت به هم پيوسته منابع آب حوضه دریاچه ارومیه دانست و گفت: این مديريت بايد با همكاري وزارتخانه های نيرو و جهاد كشاورزي، محيط زيست، صنايع، استانداري ها و مردمي كه در حوضه زندگي مي كنند، صورت گیرد و همه بپذيرند و به تفكر عمومي برسند كه مي خواهيم درياچه را حفظ كنيم.
به گفته دایمی، باید از فرمول هايي كه مهندسي به هم پيوسته آب اعمال مي كند، استفاده شود تا درياچه اروميه از اين شرايط نجات يابد. وي افزود: رودخانه هايي كه به درياچه مي رود بايد لايروبي شوند چون 15 سال خشكسالي موجب شده است كه رسوبات و نيزارها و گياهان در مسير رودخانه ها جمع شوند به صورتي كه ديگر آب رودخانه ها وارد درياچه نمي شود بنابراين بايد رگ هاي طبيعي كه همين رودخانه ها هستند، باز شود تا درياچه تغذيه شود.
دايمي اظهار داشت: در زمان كنوني 94 درصد آب حوضه توسط بخش كشاورزي استفاده مي شود و مصارف بخش صنعت و بخش شرب هرچقدر هم كه محدود شود، نمي تواند در علاج بخشي درياچه اروميه موثر باشد.
وي ادامه داد: در بخش كشاورزي بايد حتما برنامه الگوي كشت رعايت شود و روش آبياري اصلاح شود و متناسب با اين اصلاح، كشاورزي نبايد توسعه داده شود.
مشاور معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا تاكيد كرد: گذشته از موارد یادشده، بايد از تكنيك باروري ابرها در حوضه دریاچه ارومیه استفاده شود چرا که این اقدام در سایر کشورهای جهان نیز آثار مثبتی به همراه داشته است.
دايمي اندازه گيري دقيق و پايش سطحي آب زيرزميني را يكي دیگر از راه هاي علاج بخشي درياچه دانست و گفت: بخشي از مشكلاتي كه در حوضه است، ناشي از استفاده بيش از اندازه از آب هاي زيرزميني است.
وي افزود: در بعضي از مناطق كشور مانند فلات مركزي برداشت هاي زياد از آب هاي زير زميني باعث فرونشست و كاهش تراز آب زير زميني مي شود و در حوضه درياچه اروميه اين آسيب وارد درياچه مي شود چون حوضه درياچه اروميه حوضه اي بسته است و هر ميزان كه از آب زيرزميني برداشت شود، آسيب آن به درياچه وارد مي شود.
وي تصریح کرد: بايد چاه هايي كه در آن حوضه بيش از اندازه برداشت مي شوند و چاه هاي غيرمجاز مديريت شوند تا بتوانيم 25 درصد از برداشت هاي آب زيرزميني را كاهش دهيم.
دايمي در خصوص بحث مديريت سدها گفت: قرار است تا مادامي كه خشكسالي ادامه دارد، طرح هاي جديد در حوضه درياچه اروميه آبگيري نشوند. 
دایمی خاطر نشان كرد: اگر امسال مانند سال 73 و 74 حدود 13 ميليارد مترمكعب آب وارد درياچه شود، درياچه وضعیت متعادل خود را به دست مي آورد و تراز آن به تراز اكولوژي خواهد رسيد و درياچه نجات پيدا مي كند. 
وي سپس يادآور شد: حجم مخزن كل سدهايي كه در درياچه اروميه است، كمتر از دو ميليارد است و رهاسازي 10 درصد از اين میزان كه حدود 200 ميليون مترمكعب است، بيشتر از يكي دو سانتي متر در افزایش تراز درياچه كه در زمان كنوني كاهش سه متري دارد، موثر نيست و فقط يك درصد اثرگذاري دارد.
دايمي مراحل علاج بخشي درياچه اروميه را به سه مرحله كوتاه مدت، ميان مدت و بلندمدت تقسيم كرد و گفت: مرحله نخست كوتاه مدت شامل باروري ابرها، لايروبي رودخانه ها، عدم آبگيري سدها و كاهش مصارف كشاورزي است.
وي مرحله ميان مدت را شامل تعادل آب هاي زير زميني، مديريت آب هاي زيرزميني، كاهش استفاده از آب در كشاورزي با الگوي مناسب كشت و الگوي مناسب توليد دانست.
مشاور معاون وزیر نیرو در امور آب و آبفا مرحله بلندمدت را شامل طرح هاي انتقال اعلام كرد و گفت: اين طرح ها زودتر از پنج سال جواب نمي دهند و طرح هاي بزرگ و پرهزينه اي است كه مدت زمان لازم را نياز دارد.
وي با تاكيد بر اين كه اين طرح ها حتما بايد انجام شود، گفت: به عنوان راهكار كوتاه مدت بايد اقدام های ديگري به عنوان راهكارهاي موازي انجام شود در غير اين صورت حتي اگر طرح ها به صورت موفق هم انجام شوند، پس از يك دوره پنج ساله درياچه با بحران شديد مواجه خواهد شد.
وي افزود: وزارت نيرو اقدام های جدي را در حوضه دریاچه ارومیه آغاز کرده که در حال پیگیری است.
وی لايروبي رودخانه ها و بارورسازی ابرها را ازجمله این اقدام ها برشمرد و گفت: فعالیت های ديگري كه مي تواند به نجات درياچه كمك كند. 
وي افزود: در زمان كنوني، تراز درياچه يكهزار و 5/271 است و ما بايد اين ميزان را در همين حدود نگه داريم تا درياچه خشك نشود هرچند كه اكنون يك سوم از سطح درياچه به نمكزار تبديل شده است اما در زمان كنوني حفظ شرايط موجود و جلوگيري از خشکی بيشتر، يك موفقيت است.
وي ادامه داد: در مراحل ميان مدت كه ممكن است ظرف سه سال به نتيجه برسد، با اقدام های برنامه ریزی شده می توانيم وضعیت درياچه را ترميم كنيم تا به تراز اكولوژي يعني يك هزار و 275 برسد. 
دایمی اظهار داشت: امسال براي علاج بخشي درياچه اروميه یکهزار و 380 ميليارد ریال درخواست اعتبار شده است كه سهم وزارت نيرو از اين ميزان 400 ميليارد ریال بوده و تاكنون يك سوم آن تخصيص داده شده است.

خبرنگار : غزاله نائینیان

تائيد کننده : 272 , نام : سردبير فلاح

تاريخ ايجاد : 23 مهر 1390 ساعت 13:03

کد مطلب : 31365

ارسال اين مطلب به دوستان	دريافت فايل مطلب	نسخه قابل چاپ