ظهور و افول تمدن ها
همان طوری که می دانیم زمین یکی از سیارات منظومه شمسی بوده که دارای دو سوم آب و یک سوم خشکی است. این مجموعه در بدو پیدایش به صورت واحد و بر اثر فعل و انفعالات طبیعی در چند قاره که هر یک شامل چندین کشور می شود، نمایان شده، ولی در زمان های نه چندان دور، همه قاره ها شناخته شده نبودند. مثلاً ساکنان قاره اروپا، قاره آمریکا را نمی شناختند. چون در حدود 400 سال پیش توسط کریستف کلمب کشف شد. همچنین سایر قاره ها نسبت به یکدیگر شناختی نداشتند، ولی در این میان قاره های آسیا، اروپا و آفریقا که در نزدیکی هم قرار داشتند از قدیم الایام برای یکدیگر شناخته شده بودند و با یکدیگر ارتباط داشتند.
در زمینه حدود و ثغور زمین، ابن خلدون، دانشمند معروف تونسی در قرن هشتم هـ.ق (که اصالت اسپانیایی دارد) در کتاب "مقدمه" خود می نویسد: پس باید دانست که حکیمان گذشته، این ناحیه نیمکره شمالي زمین معمور را در جهت شمال به اقلیم های هفت گانه تقسیم کرده اند و چنان که در پیش یاد كردیم این تقسیم از روی خطوط وهمی است که از باختر به خاور می گذرند و عرض های هر یک در نظر حکیمان یاد كرده متفاوت است (طول و عرض جغرافیایی). بنابراین نخست از مغرب به مشرق می گذرد و حد جنوبی آن خط استواست و در جنوب آن به جز همان آبادانی که بطلمیوس بدان اشاره کرد چیزی نیست وپس از آن، جز دشت های بی آب و گیاه و ریگزارها، هیچ نیست چنانکه گویی سرتاسر این اقلیم ویران است و به دنبال اقلیم نخست از سوی شمالی به ترتیب اقلیم های دوم و سوم تا هفتم بوده و اقلیم هفتم پایان آبادانی از جهت شمال است و در ماورای آن به جز دشت های بی آب و گیاه چیزی نیست تا به دریای محیط منتهی می شود، چنان که کیفیت ماورای اقلیم نخستین درجهت جنوب نیز بر همین منوال است ولی نواحی نامسکون در جهت شمال به درجات از جهت جنوب کمتر است...
همان طوری که ملاحظه می شود در زمان ابن خلدون، اقلیم هفت گانه شامل روسیه امروزی و جمهوری های استقلال یافته (شوروی سابق)، اروپا، آفریقا و قسمتی از آسیا (ترکیه تا چین) بوده، ولی امروزه تمامي نقاط زمین شناخته شده است که شامل شمال، جنوب، مشرق و مغرب در 5 قاره کره زمین است.
به هر حال امروزه زمین به صورت کامل به قاره های شناخته شده معرفی شده که اسامی آنها عبارتند از: آسیا، اروپا، آفریقا، آمریکا و اقیانوسیه.
در همه مناطق مذکور، تمدن وجود داشته ولی به جهت عدم شناسایی و نبود ارتباط با آنها شناخته شده نبودند.بر اساس کنکاش صورت گرفته تاریخ،تمدن های درخشان را درمناطق زیر ضبط کرده است:
1. آسیا: ایران، چین، بین النهرین (بابل)، هند
2. آفریقا: مصر
3. اروپا: یونان، ایتالیا
4. آمریکا (شامل شمالی، مرکزی، جنوبی): مکزیک و پرو
این تمدن ها، همگی در زمینه های دفاع از سرزمین خود، کشاورزی، ساخت و ساز، سدسازی، نساجی، پزشکی، مهندسی، کشورداری، مبارزه با حوادث طبیعی، ارتباطات، استفاده از معادن زیرزمینی، ساخت ابزارآلات، فرش، سفالگری، شیشه سازی، جامعه شناسی، روان شناسی، علم، فلسفه، ریاضی و ... نبوغ و استعداد خاصی داشتند. دلایل مختلفی برای این نبوغ ذکر کرده اند، از جمله اینکه، ابن خلدون در صفحات 157 تا 167 کتاب "مقدمه" خود، آب و هوای خوش را یکی از دلایل پیشرفت بشر می داند؛ ولی امروزه این دلیل، چندان موجه نیست؛ البته نباید منکر تأثیر آب و هوا بر پیشرفت و توسعه بشر شد، ولی فقط این عامل نخواهد بود. بر اثر تحقیقات به عمل آمده، ثابت شد که کشورهایی که در کنار خشکی و دریا بوده اند، برای استفاده از هر دو محدوده، خصوصاً آبی، دست به اختراع و اکتشاف زدند. مثلاً کشتی را اختراع کردند و به سفرهای دریایی پرداختند. چون دریا در کنارشان بود و استفاده از آن را احساس می کردند، از این رو با تأمل و جست و جو، به پیشرفت نایل شدند.
امروزه، بر اثر کشف آثار باستانی، این ادعا ثابت شده و بر همگان روشن و مبرهن شده است که تمدن های اولیه، در همین کشورها که کنار رودخانه و دریا سکونت داشتند، به وجود آمده است؛ تعدادی از این تمدن ها (سومر، بابل، مصر، ایران و ... ) به علت عدم همگانی با پیشرفت زمان و عدم هماهنگی با تغییرات محیطی، رو به افول نهادند.
نتیجه
بنابراین بر همه ما فرض است با تلاش و جدیت روزافزون به خلاقیت و نوآوری در کار روی آوریم تا به پیشرفت و تمدن در تمامی عرصه ها دست یابیم. در غیر این صورت دچار همان افولی خواهیم شد که برخی از تمدن های کهن را به کام خود فرو برد. برای دستیابی به این هدف، داشتن اعتماد به نفس و ایجاد زمینه مناسب توسط تصمیم گیرندگان در جهت شکوفایی استعدادهای بالقوه آحاد جامعه از ضرورت های انکارناپذیر است.
بهرام درزی
کارشناس شرکت مدیریت منابع آب ایران

خبرنگار : فاطمه پورآدم

تائيد کننده : کد 16

تاريخ ايجاد : 20 خرداد 1387 ساعت 14:08

کد مطلب : 4316

ارسال اين مطلب به دوستان	دريافت فايل مطلب	نسخه قابل چاپ