پس از يخچالها منابع آب زيرزميني دومين منبع آب شيرين موجود در جهان است. در نقاطي که آبهاي سطحي همانند درياچه ها و رودخانه ها وجود نداشته و يا غير قابل استفاده باشند نيازهاي آبي توسط منابع آب زيرزميني برطرف مي شود.
حدود يك سوم جمعيت جهان وابسته به آب زيرزميني بوده و بيش از ٧٠ درصد منابع آب زيرزميني به مصرف کشاورزي مي رسد. بنابراين توسعه کشاورزي و صنعت باعث افزايش برداشت از منابع مذکور شده و برداشت بي رويه از مخازن آب زيرزميني موجب شده که ميزان تغذيه آبخوان جوابگوي برداشت نبوده و سطح آب زيرزميني افت نمايد. افت سطح آب زيرزميني مشكلاتي همچون خشك شدن چاه هاي آب ،کاهش دبي رودخانه و آب درياچه ها ، تنزل کيفيت آب ، افزايش هزينه پمپاژ و استحصال آب و نشست زمين را بدنبال دارد.
افت سطح آب زيرزميني در اکثر نقاط جهان ، بويژه آفريقاي شمالي ، آسياي مرکزي و جنوبي ، خاور ميانه ، چين شمالي ، آمريكاي شمالي و استراليا و بطور محلي در ديگر مناطق جهان مشاهده مي شود.
کسري حجم مخزن آب زيرزميني جهان سالانه بين ٧٥٠ تا ٨٠٠ ميليارد متر مكعب بوده و مجموع کسري حجم مخزن آب زيرزميني در کشورهاي هند ، چين ، ايالات متحده ، آفريقاي شمالي و يمن بيش از ١٦٠ ميليارد متر مكعب در سال است. آبخوان آبرفتي اوگالالا يكي از بزرگترين آبخوان هاي جهان و تامين کننده ٢٠ درصد آب مورد نياز اراضي کشاورزي ايالات متحده آمريكا سالانه با کسري حجم مخزني معادل ١٢ ميليارد متر مكعب در سال روبرو است . مجموع کسري حجم مخزن آبخوان مذکور ٣٢٥ ميليارد متر مكعب بوده و افت سطح آب از ابتدا تاکنون به بيش از 48/30 متر رسيده است. در شيكاگو درطول 118 سال (سال هاي 1864 تا 1980) سطح آب زيرزميني بيش از ٢٧٤ متر افت کرده که بطور متوسط برابر با 32/2 متر در سال است.
در آريزوناي جنوبي و مرکزي نيزسطح آب زيرزميني بين ٩١ تا ١٥٢ متر افت داشته و سطح زمين از اوايل ١٩٤٠ تاکنون 81/3 متر نشست داشته است. سطح آب زيرزميني در مكزيك از سال ١٩٨٦ تا ١٩٩٢ بين ٦ تا ١٠ متر افت کرده و در نواحي مرکزي شهر سطح زمين حدود 5/8 متر نشست داشته است . در پاکستان سطح آب زيرزميني سالانه دو تا سه متر افت کرده و پيش بيني مي شود در چند سال آينده رودخانه ايندوس (Indus)خشك گردد. در بيشتر مناطق چين شمالي سطح آب زيرزميني سالانه بيش از5/1 متر افت کرده و دبي پايه رودخانه yellow کاهش قابل ملاحظه اي يافته است .
در هند شمالي افت سطح آب زيرزميني سالانه معادل 70 سانتي متر بوده و پيش بيني مي شود روند افت سطح آب حدود 25 درصد از کشاورزي هند را در معرض تهديد جديد قرار دهد.
در استراليا و مناطق ساحلي افت سطح آب زيرزميني باعث نفوذ جبهه آب شور به آبخوان هاي حاوي آب شيرين شده و باعث تنزل شديد کيفيت آب شده است. سطح آب زيرزميني در يمن سالانه دو متر افت کرده و پيش بيني مي شود در 10 سال آينده به علت عدم تامين آب، جمعيت پايتخت يمن کاهش يابد.
متوسط افت سطح آب زيرزميني در ايران 20 سانتيمتر در سال بوده و بر پايه اخبار منتشر شده در سال 2001 سطح آب زيرزميني در برخي از آبخوان هاي آبرفتي ايران تا هشت متر افت کرده است. بر مبناي بيلان منابع آب کشور که توسط شرکت سهامي مديريت منابع آب ايران تهيه شده است در سال آبي 80-1379 کسري حجم مخازن آب زيرزميني در سطح کشور معادل 009/7 ميليارد متر مکعب بوده که حدود يک درصد کسري حجم مخازن آب زيرزميني جهان بوده و جاي تامل دارد. براساس نتايج اندازه گيري هاي به عمل آمده و محاسبات انجام شده متوسط کسري حجم مخزن آبخوان هاي آبرفتي تحت پوشش حوزه عملکرد شرکت آب منطقه اي تهران در طي دوره 11 ساله 86-1375 معادل 265 ميليون متر مکعب است که بيشترين متوسط افت با رقم دو متر مربوط به آبخوان آبرفتي دشت ورامين در جنوب شرق تهران است. اميد مي رود با اجراي برنامه هاي به تعادل رساندن آبخوان ها از جمله افزايش راندمان آبياري در بخش کشاورزي با استفاده از روش هاي مدرن آبياري به منظور صرفه جويي در مصرف آب، اعمال مديريت صحيح مصرف آب در بخش هاي شرب و صنعت ، مطالعه و اجراي طرح هاي پخش سيلاب و تغذيه مصنوعي به منظور تقويت و تعادل بخشي آبخوان ها، کنترل و استفاده بهينه از منابع آب هاي سطحي موجود ، جلوگيري از بهره برداري و انسداد چاه هاي غيرمجاز ، کنترل بهره برداري چاه هاي داراي پروانه، جلوگيري از توسعه بي رويه چاه ها و مهاجرت به شهرهاي بزرگ از جمله تهران و رعايت سقف تخصيص تعيين شده جهت توسعه بهره برداري از آب هاي زيرزميني ، شاهد کاهش روند افت سطح آب زيرزميني بوده و از مخاطرات ناشي از افت سطح آب زيرزميني از جمله کاهش حجم مخازن آب زيرزميني، کاهش آبدهي و خشک شدن چاه ها و قنوات، نشست سطح زمين و تخريب مخازن آب زيرزميني ، هجوم آب شور، تنزل و تخريب کيفيت آب شيرين منابع آب زيرزميني و انتشار و پخش آلودگي ها جلوگيري کرد.
تهيه کننده : دکتر مهدي سبزواري
منابع :
1-http: //academic.erergreen.edu/g/grossmaz/wormka.
2-http: //www.world watch.org/press/news/1999/8/26
3-http: //ga.water.usgs. gov/edu/gw deletion . html
4-http: //water. Usgs/gov/nrp/proj. bib/publications/ konikow. kendy 2005 intro. html
5-http: //www.iwmi . cgiar.org / press/brief 2. htm
6-http: //www.peopleand planet . net/ doc. Phd? Id = 627
7 - دفتر مطالعات آبهاي زيرزميني ، ١٣٨٤ ، گزارش ادامه مطالعه وضعيت هيدروژئولوژيكي دشتهاي داراي شبكه پيزومتريك ) ٨٣ - ١٣٧٥ (، معاونت مطالعات و پژوهش منابع آب ، شرکت آب منطقه اي
تهران ، وزارت نيرو
٨ - دفتر مطالعات پايه منابع آب، 1382،گزارش بيلان منابع آب محدوده هاي مطالعاتي کشور، معاونت پژوهش و مطالعات پايه ، شرآت مديريت منابع آب ايران ، وزارت نيرو- کد ١٤٦١ - ٤١٠ - ٤٣٠ 

خبرنگار : سپيده الهامي منش

تائيد کننده : کد مطلب 17

تاريخ ايجاد : 4 خرداد 1387 ساعت 13:09

کد مطلب : 3926

ارسال اين مطلب به دوستان	دريافت فايل مطلب	نسخه قابل چاپ