نسخه قابل چاپ

نسخه وب

داخلی » گزارش و تحليل » آب

مدیرعامل شرکت آب منطقه ای گلستان خبر داد:

اختصاص 35 ميليارد ريال اعتبار به طرح علاج بخشي سد وشمگير گلستان

2 آذر 1389 ساعت 15:33

سد وشمگير يکي از سدهاي قديمي کشور واقع در شمال گلستان در سال 1349 احداث شده و تاكنون هزاران هكتار از اراضي اين منطقه را در اين سال ها سيراب كرده است.

مديرعامل شركت آب منطقه‌اي گلستان از اختصاص بيش از 35 ميليارد ريال اعتبار به طرح علاج بخشي سد وشمگير خبر داد.
به گزارش پايگاه خبري وزارت نيرو، مهندس "ايرج حيدريان" افزود: با پايان مراحل مطالعاتي طرح علاج بخشي سد وشمگير، عمليات اجرايي آن به زودي آغاز مي شود.
وي با تاكيد بر اهميت فراوان اجراي اين طرح، تصريح كرد: برآورد ميزان اعتبار براي اجراي اين پروژه بيش از 270 ميليارد ريال است كه بايد تا سال 91 به پایان برسد.
وي با بيان اينكه اين طرح در سال 83 آغاز شده است، تصريح كرد: مطالعات مرحله اول و دوم سد وشمگير از جمله اقدام های انجام شده براي اجراي اين طرح است.
حيدريان تصريح كرد: علاج بخشي سد وشمگير از طرح هاي كلان بخش آب گلستان است كه در صورت اجرا، اراضي زیرپوشش آن تا سطح اولیه شبکه اجرا شده، قابل افزایش است.
به گفته وي بهبود مديريت منابع آبي، افزايش بازده آبياري، افزايش توليدات زراعي و اصلاح و به صرفه كردن كشت و افزايش اشتغال در منطقه از جمله اهداف اجراي طرح علاج بخشي سد وشمگير است.
مديرعامل شركت آب منطقه اي گلستان خاطرنشان كرد: مهار و كنترل سيلاب و كاهش خسارات ناشي از آن و همچنين توسعه فعاليت هاي آبزي پروري از ديگر اهداف اجراي اين طرح است.
وي ابراز اميدواري كرد كه با اختصاص اعتبار لازم براي اين طرح، روند اجرايي شدن آن در سال هاي آينده شتاب گيرد.
** طرح علاج بخشي سد وشمگير در يك نگاه
سد وشمگير يکي از سدهاي قديمي کشور واقع در شمال گلستان در سال 1349 احداث شده و تاكنون هزاران هكتار از اراضي اين منطقه را در اين سال ها سيراب كرده است.
با وجود آنكه عمر مفيد این سد 30 سال تعريف شده بود اما سد وشمگير همچنان مهربانانه در آستانه 39 سالگي استوار ايستاده است تا كشاورزان منطقه همچنان اميدوار به آباداني و خرمي منطقه باشند.
اما يافته هاي علمي كارشناسان شركت آب منطقه اي گلستان حاكي است كه در طول ساليان بهره برداري به دليل انباشت رسوب در مخازن اصلي و فرعي از حجم مفيد آن به ميزان قابل ملاحظه اي کاسته شده و كارايي كنوني آن به کمتر از 50 درصد تقليل يافته است. اين كارشناسان معتقد هستند كه به همين علت ايستگاه هاي پمپاژ و ساير تاسيسات وابسته نيز اغلب مستهلک و فاقد کارايي و بازده اوليه است و بايد به فكر چاره كار براي حفظ و بهره وري حداكثری از طرح هاي ساخته شده در اين پروژه بود.
از اين رو شركت آب منطقه اي گلستان در سال هاي اخير با ارایه طرحي با عنوان "علاج بخشي سد وشمگير"، اقدام های مطالعاتي لازم براي نجات اين سد و بالا بردن ظرفيت مخازن آن را انجام داد.
بدون ترديد طرح علاج بخشي سد وشمگير افزون بر صيانت از اين سرمايه ملي در شمال استان گلستان، تجربه اي نو در صيانت از سدهاي استان در سال هاي آينده است.
سد وشمگير نيز پس از اجراي مراحل طرح علاج بخشي ديگر سوداي بازنشستگي نخواهد كرد و همچنان ميزبان خوبي براي نزولات جوي و آب هاي سطحي خواهد بود.
** موقعيت جغرافيايي سد وشمگير
سد وشمگير در فاصله 62 كيلومتري شمال شرق گرگان و در محلی بنام سنگر سوار بر روی رودخانه گرگان رود احداث شده است. 
فاصله آن تا ساحل دریای خزر 70 کیلومتر و تا مرز بین ایران و ترکمنستان 24 کیلومتر است.
** وضعيت طرح در زمان احداث:
مطالعات سد از سال 1343 آغاز و در آذرماه سال 1345 عمليات اجرايي احداث آن آغاز شده است ضمن آنکه بهمن ماه 1349 نيز زمان آبگيري و بهره برداري از سد بوده است. 
سطح محدوده شبکه آبیاری سد وشمگير 25 هزار هکتار و سطح خالص محدوده 21 هزار هكتار است.
** مشخصات عمومی سد:
اين سد با طول تاج 430 متر و حداكثر ارتفاع آن از پي 20 متر و از نوع خاكي همگن با مصالح سیلتی و رسي احداث شده است و اكنون داراي يك محزن اصلي و سه مخزن فرعي است.
در نخستين آبگيري در سال 1349 حجم مخزن اصلي در ارتفاع 126 متر از سطح دريا 60 ميليون متر مكعب و حجم مخزن فرعي اول 18 ميليون متر مكعب بوده است. 
مخزن فرعي شماره 2 آن نيز با ظرفيت 12 ميليون متر مكعب در سال 1362 احداث شده و در سال 1369 نيز مخزن سوم با ظرفيت شش ميليون متر مكعب ساخته شده است.
اين سد با يك مخزن اصلي و سه مخزن فرعي پیش از این از حجم مخزن 96 ميليون متر مكعبي برخوردار بوده كه متاسفانه اكنون به حدود 45 ميليون متر مكعب رسيده است. 
حجم آب تنظيمي اين سد در ابتداي بهره برداري 175 ميليون متر مكعب بوده كه به علت رسوب ساليان گذشته اكنون به حدود 110 ميليون متر مكعب رسيده است.
** اهداف كلي احداث سد وشمگير:
كارشناسان شركت آب منطقه اي استان گلستان توسعه و بهبود اراضي حاشيه گرگانرود و پايين دست، كنترل و مهار سيلاب منطقه و زهكشي اراضي منطقه جهت بهبود كشت را از جمله اهداف احداث اين سد عنوان مي كنند.
توسعه كشاورزي و قابل كشت کردن تدريجي اراضي شور، آبرساني به 21 هزار هكتار از اراضي كشاورزي محدوده طرح و همچنين پرورش ماهي در بخش آبزيان و تامين پروتئين را از ديگر اهداف سد عنوان مي كنند.
** ساختار مديريتي سد:
مديريت سد وشمگير به عهده شركت سهامي آب منطقه اي گلستان بوده و مديريت ايستگاه پمپاژ و شبكه آبياري به عهده شركت توزيع آب گلستان است كه تحت نظارت شركت آب منطقه اي گلستان قرار دارد. 
با توجه به گذشت عمر طولاني سد وشمگير و با سپري شدن هشت سال از پايان عمر مفيد سد، سد مذكور همچنان به عنوان يكي از سدهاي با اهميت منطقه در توسعه اقتصادي، كشاورزي، استمرار اشتغال و رشد و ارتقای درآمد ساكنان منطقه نقش بسزايي دارد.
با توجه به سيلاب هاي موسمي كه همراه با رسوب های بسيار بالاي رودخانه گرگانرود وارد مخزن سد مي شود، حجم رسوب رودخانه گرگانرود در مخزن سد و در محل ايستگاه هاي پمپاژ، بيش از 10 متر رسوب در طول سال های بهره برداري انباشته شده كه عمليات بهره برداري از ايستگاه هاي پمپاژ را با مشكل مواجه كرده است.
به جهت اهميت سد وشمگير در توسعه كشاورزي و معيشت مردم منطقه ، بازسازي و احيای سد ضرورت دارد كه موضوع بازسازي آن در حال بررسي است.
** حساسيت و اهميت اجراي طرح علاج بخشي:
كنترل سيلاب مخرب سال هاي 80 و 81 در شرق گلستان توسط اين سد يكي از تجربه های ارزنده كنترل سيلاب با استفاده از مخزن سد بوده است. 
با توجه به سپري شدن عمر مفيد اين سد و استفاده كشاورزان در سال هاي قبل، وجود رسوب و عملكرد پايين ايستگاه پمپاژ به علت معيوب بودن سامانه برقي و مكانيكي گاهي اوقات باعث بروز برخي مشكلات در منطقه شده است. 
كمبود آب تا حدي با احداث سدهاي بالا دست قابل جبران است از طرفي بحث اشتغال زايي براي مردم منطقه چه در امر كشاورزي و چه در پرورش ماهي و درآمد جاري شركت مطرح است بنابراين تخصيص اعتبار با توجه به درآمد آن براي شركت داراي اهميت است.