* نشانه هاي خشكسالي چيست و از چه زمان احساس مي شود ؟
خشكسالي تعاريف مختلفي دارد . البته از ديدگاههاي مختلف . از اين ديدگاهها مي توان ديدگاه هواشناسي ، اقليمي ، هيدرولوژيكي را نام برد .
از نظر هواشناسي به وقوع بارش كمتر از معمول و خشكي ناشي از كمبود بارش اطلاق مي شود . از ديدگاه اقليم شناسان خشكسالي يك پديده طبيعي است كه در اثر تغييرات الگوههاي آب و هوايي ناشي از كاهش نزولات جوي كمتر از حد معمول بوجود مي آيد و در ادامه آن موجب عدم تعادل اكولوژيكي و هيدرولوژيكي مي شود .
از ديدگاه هيدلوژيكي : كه به كار ما بيشتر مربوط مي شود . خشكسالي زماني اتفاق مي افتد كه سطح تراز ذخاير آبهاي سطحي و زير زميني از حد معمول خود پايين تر باشد .
در ديدگاه هيدرولوژيك اندازه گيري ميزان آبهاي جاري رودخانه ها- درياچه ها و آبهاي زير زميني معيار خشكسالي مي باشند . بنابراين معيار هيدرولوژيك نمي تواند اولين نشانگر خشكسالي باشد زيرا زماني كه كمبود بارش اتفاق بيفتد بعد از مدتي اين كاهش در آبهاي سطحي و زير زميني منعكس خواهد شد . 
* سؤال : تبعات خشكسالي چيست :
خشكسالي داراي تبعات مختلفي است كه ميتوان بطور كلي به دو بخش عمده آنها را تقسيم نمود .
1- تبعات مستقيم كه عبارتست از كاهش توليدات زراعي ، افزايش خطر آتش سوزي ، تلفات دام و طيور ، بروز خسارات به زيستگاه ماهيان و حيات وحش ، كاهش ذخاير آبهاي سطحي ، افت سطح آب زيرزميني، كاهش كيفيت آب و...
2- تبعات غير مستقيم عبارتست از كاهش درآمد كشاورزان ، بروز بيكاري ، مهاجرت بروز نشست ها و تركهاي شديد در زمين به دليل افت سطح آب زير زميني .
خسارت به صنعت توريست ، انقراض گونه هاي گياهي و جانوري ، افزايش فرسايش هاي آبي و بادي و توسعه بيابانهاو...
3-سؤال : آيا وقوع پديده خشكسالي خسارتي همانند وقوع زلزله و يا سيل و... بدنبال خواهد داشت .
خشكسالي به عنوان يكي از بزرگترين و مهمترين بلاياي طبيعي نامحسوس بوده كه آثار و عواقب اجتماعي اقتصادي آن در بسياري از موارد ديگر حوادث طبيعي مانند زلزله و سيل به مراتب فراتر و آثار منفي آن ماندگارتر بوده و مناطق وسيعي از يك كشور و يا كشورهاي مختلفي را تحت تأثير قرار مي دهد . ولي از آنجاي كه آثار و تبعات آن مانند زلزله و سيل ناگهاني نبوده و در زمان طولاني تري مشهود مي گردد ، لذا از نظر مديريتي كمتر مورد توجه قرار مي گيرد .
*راهكارهاي جلوگيري از بروز بحران ناشي از خشكسالي چيست :
اعلام قبلي سياستهاي مديريت خشكسالي به ادارات ، صنايع و.... به منظور تدوين برنامه هاي اضطراري توسط مراكز اجتماعي و اقتصادي .
- بهينه سازي مصرف آب بخصوص در بخش كشاورزي
- توسعه اطلاعات پايه جهت برنامه ريزي و مديريت عرضه و تقاضاي آب
- كنترل منابع آب سطحي و زير زميني به صورت سازه اي و غير سازه اي
- تعيين اولويتهاي مصرف آب 
* دلايل عدم توجه جدي به خشكسالي قبل از وقوع اين پديده چيست .
دلايل مختلفي دارد از جمله ميتوان به عدم اطلاع عمومي از ضرر هاي و زيان هاي خشكسالي ، تأثيرات غير لحظه اي و بلند مدت عوقب خشكسالي – عدم امكان شناسايي و ارزيابي جامع تمام عواقب ناشي از خشكسالي نام برد . 
* آقاي مهندس عراقي اقدامات و فعاليتهاي آب منطقه اي چگونه ميتواند خسارات ناشي از خشكسالي را كاهش دهد .
همانطور كه مطلعيد ستاد حوادث غير مترقبه در استانداري ها متمركز است كه هر سازمان اداري بر حسب وظايف خود در آن ستاد عضويت دارد. براي مثال جهاد كشاورزي درخصوص جلوگيري از پرت آب در كشاورزي و همچنين شركت آب و فاضلاب شهري درخصوص مصرف بهينه آب در بخش آب شرب فعاليت مي نمايند ، لذا آنچه كه آب منطقه اي وظيفه دارد تأمين آب و حفاظت و صيانت از منابع آبهاي سطحي وزير زميني است كه اينجانب به وظايف خود در اين خصوص مي پردازم . همانطور كه در اوايل بحث گفتم مهار آبهاي سطحي درمخازن سدها ميتواند روان آب حاصل از بارندگي را در فصل بهار و زمستان ذخيره نمايند تا در تابستان كه مصارف بالا و رودخانه ها خشك مي باشند مورد بهره برداري قرار گيرد . همانطور كه استحضار داريد در سالهاي اخير اقدامات بسيار گسترده اي در مهار آبهاي سطحي صورت پذيرفته است . با به بهره برداري رسيدن 2 سد آبشينه و شيرين سو و همچنين افزيش ارتفاع سد اكباتان (موجب افزايش بيش از 5 برابر حجم ذخيره آب شده است ) بيش از 50 ميليون متر مكعب آب تنظيم مي گردد علاوه بر آن تعداد 4 سد مخزني در دست احداث است كه ميتواند 92 ميليون متر مكعب آب را تنظيم نمايد و همچنين 7 سد در دست مطالعه است كه در صورت تصويب و اجرائي شدن بيش از 92 ميليون متر مكعب آب مهار خواهد شد .
اگر سهم آب پروژه هاي تغذيه مصنوعي اجرا شده و درست اجرا را نيز محسوب كنيم و همچنين سهم محيط زيست را نيز مد نظر قرار دهيم بنظر مي رسد پروژه جديدي براي مهار آبهاي سطحي وجود ندارد .
درخصوص حفاظت از منابع آب زير زميني نيز اقدامات گسترده اي در دست اجراست كه اعم آن به شرح ذيل مي باشد .
- تشكيل گروههاي گشت و بازرسي با استفاده از بخش خصوصي
- برقراري همايشها و گردهمائيها با مسؤلين ذيربط شهرستاني و بهره برداران از منابع آب زير زميني
- اطلاع رساني درخصوص مصرف بهينه آب از رسانه ها و مطبوعات
- برنامه ريزي لازم براي نصب كنتورهاي حجمي جهت كنترل برداشت از طريق چاههاي عميق
- پر و مسلوب المنفعه نمودن چاههاي غير مجاز و جلوگيري از اضافه برداشتهاي چاههاي مجاز ، شناسايي و ...
آنچه لازم است در اينجا بگويم اين است كه ما به سرعت از مديريت توليد و يا عرضه آب در حال گذر هستيم و در واقع امكان استحصال آب جديد وجود ندارد ، لذا در اين مرحله آنچه نجات دهنده استان در بخش آب مي باشد . استفاده بهينه و اقتصادي در بخش آب كشاورزي در درجه اول و بعد هم آب شرب و بهداشت مي باشد . 
* سهم مصارف در بخشهاي مختلف چگونه است . 
در حال حاضر بيش از 93 درصد از آب استان در بخش كشاورزي و 5 درصد در بخش آب شرب و ديگر موارد مصرف مي شود .
نكته قابل توجه ديگراين است كه 83 درصد از كل مصارف آب استان از منابع آب زير زميني است و اين منبع ارزشمند نيز به لحاظ اضافه برداشت شرايط مناسبي ندارد و به همين لحاظ جهت حفظ و صيانت از آبهاي زير زميني برداشت از منابع زير زميني در كليه دشتهاي استان همدان سالهاست كه ممنوع شده است . 
* با اين وضعيتي كه شما توضيح داديد تكليف توسعه استان و ايجاد اشتغال چه خواهد شد .
امروز در استان همدان آب محدوديتي براي توسعه تلقي مي گردد اگر اين تهديد را خوب مديريت كنيم ميتوانيم فرصتهاي خوبي براي توسعه استان مهيا نمائيم.
از مديريت توليد آب كه بگذريم كه بنحو مطلوب در حال انجام است بايدبا روشهاي مديريتي در بخش كشاورزي تحول ايجاد نماييم . با كمتر از 50 درصد مصارف آب امروز استان ميتوان محصولات كشاورزي با ارزش بيشتر از حال حاضر برداشت نمود و بخشي از صرفه جويي انجام شده را به توسعه صنعتي و كشاورزي مدرن تخصيص داد و بخش ديگر را براي به تعادل رساندن سطح سفره هاي آب زير زميني صرف كرد كه از ذخاير ارزشمند استراتژيك محسوب مي شود . 
* آقاي مهندس عراقي برگرديم به خشكسالي ‘ از نظر منابع آبي در سال جاري چه وضعي داريم 
براساس آمار و اطلاعات در بيشتر نقاط استان بيش از 40 درصد كاهش بارش نسبت به متوسط دراز مدت ساليانه وجود دارد و روان آب رودخانه هاي استان بيش از 60 درصد افت را نشان مي دهد . منابع آب زير زميني نيز تحت تأثير اين كمبودها قرار دارد . 
* در خصوص آب شرب همدان وضعيت چگونه است .بياد دارم كه در سالهاي قبل از 1380 ساعتهاي طولاني قطعي آب داشتيم ، لذا از آن موقع تا بحال مشكل خاصي نبوده است ، لذا بنظر مي رسد امسال نيز وضعيت كمي حاد باشد . لطفاً وضعيت را توضيح دهيد . 
همانطور كه استحضار داريد براي تأمين آب شرب همدان اقدامات گسترده اي صورت گرفته است . برنامه هاي كوتاه مدت ‘ ميان مدت و دراز مدت در قالب پروژه هاي متعدد حفر چاه‘ علاج بخشي سد آبشينه ‘ افزايش ارتفاع سد اكباتان‘ ساخت تصفيه خانه جديد با ظرفيت 1000 ليتر در ثانيه ‘ احداث تصفيه خانه تحت فشار عباس آباد ‘ احداث كانال انتقال آب سياه كمر به سد آبشينه و همچنين اجرايي شدن بخشي از پروژه بزرگ انتقال آب از سد تالوار به شهر همدان
مجموعه اين اقدامات آب شرب همدان را با تضمين بالا تأمين مي كند و در سالهاي نرمال از لحاظ بارشهاي جوي كمبودي وجود ندارد ، لذا كاهش بارش در سال آبي 87-86 در نوع خود كم سابقه بوده است . بخش عمده آبي كه در مخازن سدهاي اكباتان و آبشينه ذخيره مي شود حاصل بارشهاي ماههاي اسفند ، فروردين و ارديبهشت مي باشد كه متاسفانه در اين سه ماه كمتر از 20 ميليمتر بوده است و لذا عليرغم پيش بيني همه شرايط براي ذخيره 45 ميليون متر مكعب آب در مخازن اين دو سد كمتر از 13 ميليون متر مكعب آب براي ذخيره وجود داشته است . و از طرفي ورودي آب رودخانه به سرعت در ارديبهشت ماه به صفر رسيده است . در نتيجه آنچه مي تواند در اين تابستان درخصوص تأمين آب به ما كمك كند مصرف بهينه و درست توسط مردم خوب شهر همدان است اين يك واقعيت است كه اگر امسال همانند سالهاي ديگر مصرف كنيم شرايط خوبي در ماههاي پاياني تابستان و آغازين پاييز نخواهيم داشت . خشكسالي يك پديده طبيعي است كه بخشي از خسارت ناشي از آن قابل جبران نيست ، لذا كم كردن اين خسارت امكان پذير است .
فراموش نشود همانطور كه عرض كردم ستاد حوادث غير مترقبه در استانداري فعالانه در حال برنامه ريزي و اقدامات مهمتر براي كاهش خسارت ناشي از خشكسالي است و جلسات متعددي نيز هفتگي در اين خصوص برگزار و كنترل هاي لازم صورت مي پذيرد كه بدليل وسعت كاردر اين بحث نمي گنجد . 
* آقاي مهندس عراقي فكر نمي كنيد در صورت بروز مشكل در آب شرب همدان مجموعه اقدامات گسترده و موفق وزارت نيرو و مديران ارشد استان و بخصوص جنابعالي در چندين سال گذشته را زير سؤال ببرد. 
البته همه سعي خود را خواهيم كرد كه مشكل ايجاد نشود ، لذا مردم همدان فهيم و قدر شناس هستند و ميدانند آنچه از دست مسؤلين برآمده مضايقه نكردند و به همين دليل در سالهاي اخير كوچكترين كمبودي از لحاظ آب شرب احساس ننموده و تقديرو تشكر خود را به دفعات در رسانه ها و مطبوعات و محافل مختلف اعلام نموده اند امسال بايد مردم همت بيشتري در مصرف بهينه آب انجام دهند و مسؤلين را ياري نمايند در هر صورت آنچه مهم است تلاش بي وقفه ما و رضايت مردم و در نهايت رضايت خداوند متعال است .

خبرنگار : عزيز حسيني

تائيد کننده : کد مطلب 181

تاريخ ايجاد : 25 تير 1387 ساعت 13:34

کد مطلب : 5158

ارسال اين مطلب به دوستان	دريافت فايل مطلب	نسخه قابل چاپ